Hoe werkt een menstruatiedisc (menstruatiedisk)? Hoe gebruik je 'm? Hieronder geef ik je uitleg en tips!

Inbrengen van een menstruatiedisc

Met deze tips breng je een menstruatiedisc makkelijk naar binnen.

  1. Was je handen goed, zorg dat je alle zeepresten goed wegspoelt, en maak de menstruatiedisc even nat.
  2. Duw de randen van de menstruatiedisc tegen elkaar tot het een soort 8 wordt en de menstruatiedisc fijn dun is geworden. Het kan handig zijn om allebei je handen te gebruiken zodat je de randen van de disc zo dun mogelijk tegen elkaar kunt duwen.
  3. Duw de menstruatiedisc de vagina in, eventueel met wat glijmiddel op waterbasis. Je duwt een menstruatiedisc naar achteren en zelfs een beetje naar beneden - dus niet omhoog zoals een tampon. Je wilt namelijk dat het een soort bakje wordt onder je baarmoedermond. Sommige mensen brengen de disc op z'n kant naar binnen en draaien 'm als 'ie binnen is een kwartslag.
  4. Duw de disc helemaal naar achteren totdat de disc niet verder kan - het helpt om dit met je duim te doen. Tip: probeer verschillende posities. Vaak werkt zittend op de wc of liggend in bed (eventueel met een handdoekje onder je) heel goed. Andere opties: hurkend onder de douche, been omhoog op de wc... Wees lief voor je vagina en let erop dat je jezelf niet krabt of irriteert. Met de juiste positie en eventueel wat glijmiddel op waterbasis zou de disc zo naar binnen moeten glijden. Het opvangbakje van de disc raakt hierbij waarschijnlijk wat verfrommeld, maar dat is niet erg.
  5. Zet de disc aan de voorkant vast achter je schaambeen. Dat bot zit aan het begin van de vagina aan de buikkant. Bij iedereen is het schaambeen iets anders, dus kijk goed hoe het bij jouw vagina werkt. Meestal moet je de disc met je duim zo ver mogelijk omhoog duwen zodat je 'm achter je schaambeen kan zetten. Voor sommige mensen helpt het om hierbij te gaan staan. Kijk vooral wat voor jou werkt. Als de disc niet lekt in je onderbroek (op de wc autodumpen mag wel, zie hieronder), weet je dat je de juiste positie hebt gevonden!
  6. Nu kun je eventueel even checken of de disc goed zit.
    1. Zit je disc zo ver mogelijk naar achteren en zit je baarmoedermond boven de disc? Je kunt even kijken of je je baarmoedermond door je disc heen kunt voelen (mocht je vinger lang genoeg zijn) en de baarmoedermond inderdaad dus boven de disc zit. Je baarmoedermond is de opening onderaan de baarmoeder (de baarmoeder is roze op onderstaande afbeelding) en voelt als een soort donut of natte neus.
    2. Zit de disc goed vast aan de voorkant achter het schaambeen? Heb je de voorkant van de disc goed omhoog geduwd met je duim zodat deze achter het schaambeen komt te liggen en daar echt op rust als een soort plank? Het schaambeen is een soort bot vooraan je vagina aan de buikkant (grijs op onderstaande afbeelding). De disc hoeft niet volledig uitgevouwen te zijn, zolang 'ie maar stevig onder je baarmoedermond zit achter je schaambeen.
plaatsing van de menstruatiedisc

(Afbeelding ter illustratie, versimpelde weergave)

 

Automatisch tussendoor legen op de wc

Sommige mensen hebben een extra voordeel bij menstruatiediscs: dat de disc zichzelf automatisch (deels) leegt tijdens het toiletbezoek (en alleen dán, niet op andere momenten). Hiervoor hoef je niets bijzonders te doen: alleen gewoon naar de wc gaan (plassen of poepen). Het kan hierbij fijn zijn om wat wc-papier in de wc te leggen van tevoren, zodat het bloed makkelijk wegspoelt bij het doortrekken. Het automatisch legen tijdens toiletbezoek gebeurt vooral als de disc vrij vol zit en qua maat een klein beetje aan de grote kant is of vrij stevig is. Dit voordeel, het autodumpen, is ontzettend fijn als je een hevige menstruatie hebt. Na het autodumpen gaat de disc meestal gelijk of bij het opstaan vanzelf weer goed zitten, maar het kan handig zijn om dit even te controleren. Een disc mag alleen autodumpen tijdens toiletbezoek, nooit op een ander moment. Als dat wel gebeurt, is de disc waarschijnlijk te groot of was de plaatsing niet helemaal goed. Vind je autodumpen geen voordeel, dan zou je een kleinere of flexibelere disc kunnen nemen.

Autodumpen is iets wat automatisch gebeurt tijdens toiletbezoek: je hoeft er niet extra bij te persen en dit kun je ook beter niet doen, want dit is niet zo goed voor je bekkenbodem. Als de disc zich niet uit zichzelf leegt tijdens toiletbezoek en je wél een heel heftige menstruatie hebt, dan kun je de disc op het toilet even los halen van het schaambeen (met Lumma kan dit ook met het touwtje), zodat er wat bloed uit kan lopen. Daarna doe je ‘m weer achter het schaambeen en kun je met een gerust hart verdergaan met je dag zonder de disc volledig te hoeven verwijderen. Elke 12 uur moet je de disc altijd wel even volledig verwijderen en schoonmaken (zie hieronder).

 

Verwijderen van een menstruatiedisc

Je moet je menstruatiedisc elke 12 uur verwijderen (of eerder natuurlijk, als je dat wilt). Was je handen eerst goed, en zorg dat je alle zeepresten goed wegspoelt. Je kunt de menstruatiedisc op verschillende manieren verwijderen:

  1. Haak met je vinger achter de rand en trek de disc naar beneden en dan als een la naar buiten. Kijk welke vinger voor jou het fijnst werkt: misschien wel de middelvinger van je linkerhand, bijvoorbeeld!
  2. Of wip/duw met je vinger de rand van de disc achter je schaambeen vandaan. Bijvoorbeeld met je duim, of juist met het midden van de nagel van je wijsvinger, bijvoorbeeld. Pak de disc dan vast en trek als een la naar buiten.
  3. Of pak de rand van de disc meteen vast met duim en wijsvinger en trek als een la naar buiten.
  4. Als de disc een ring (Hello Disc), touwtje (Lumma) of inkeping (Cora Disc, Moonthlies, Saalt Disc) heeft kun je deze gebruiken om de disc mee te verwijderen. Bij de Lumma moet je niet te hard aan het touwtje trekken.

Sommige mensen persen een klein beetje zodat de disc alvast een beetje naar beneden komt, maar dit is niet zo goed voor je bekkenbodem. Kijk welke houding voor jou het fijnst werkt. Zittend op de wc, hurkend in de douche, staand met één been op de wc, etc. Probeer ook verschillende hoeken: iets naar achter leunend, eventueel met je heupen iets omhoog, etc. Wees lief voor je vagina en let erop dat je jezelf niet krabt of irriteert. En het komt zeker goed: je kunt je disc niet kwijtraken in je vagina. Met oefening wordt het al snel heel makkelijk. Het is een kwestie van de juiste houding vinden, zodat je goed bij de disc kunt en de disc er zo kunt uittrekken als een soort la. Probeer de disc zo recht mogelijk te houden tijdens het verwijderen, zodat je zo min mogelijk bloed op je handen krijgt. Je kunt ook van tevoren even 'autodumpen' (of bij de Hello Disc aan de ring of bij Lumma aan het touwtje trekken) om alvast wat bloed uit de disc te krijgen, zodat je minder bloed aan je vingers krijgt bij het verwijderen. Het is lastig om helemaal geen bloed op je vingers te krijgen, al schijnt het sommige mensen wel te lukken. Gelukkig kun je een menstruatiedisc 12 uur inhouden en kun je vaak dus gewoon in alle rust thuis je disc verwijderen. Het allerfijnst vind ik om de disc onder de douche te verwijderen, dan hoef je je ook geen zorgen te maken over vieze vingers. Gooi een wegwerpdisc weg en breng een nieuwe in, of maak een herbruikbare disc schoon en breng opnieuw in.

Goed om te weten: direct na het opstaan 's ochtends en na de seks kan je baarmoedermond, en dus de disc, hoger zitten. Geen zorgen! Wacht gewoon even tot de baarmoedermond weer gezakt is zodat je de disc makkelijk kunt verwijderen.

Een beetje een open deur misschien: verwijder de disc altijd minstens eens per 12 uur en maak herbruikbare discs altijd goed schoon (zie hieronder). Menstruatiediscs maken je niet immuun voor TSS, dus blijf alert (zie symptomen hier), volg de gebruiksaanwijzing en werk hygiënisch.

 

Schoonmaken van een herbruikbare menstruatiedisc

Wegwerpdiscs gooi je na gebruik weg en hoef je dus niet tussendoor schoon te maken. Bij herbruikbare discs zijn er twee soorten schoonmaken:

  1. Uitkoken. Dit doe je in ieder geval voorafgaand aan het allereerste gebruik van een herbruikbare disc en tussen menstruaties door. Kook je disc een paar minuten in een pan water of doe 'm in een sterilisatiebeker in de magnetron. Er zijn ook speciale sterilisatieapparaatjes. Voor maximale hygiëne kun je ook twee discs kopen en steeds één disc gebruiken en de andere uitkoken (dat lijkt in ieder geval goed advies voor menstruatiecups, volgens dit onderzoek van Nonfoux en collega's uit 2018).
  2. Schoonspoelen. Tijdens de menstruatie zelf spoel je de disc in ieder geval elke 12 uur goed schoon, bijvoorbeeld onder het kraantje van de wc of onder de douche. Ben je veel op pad, op school of op werk overdag, dan is dat geen probleem. Doordat je de disc zo lang in kunt houden (max. 12 uur), kun je meestal wel wachten tot je weer thuis bent om de disc te verschonen. Je kunt ook gebruik maken van het tussendoor legen (zie boven), waarbij je de disc niet volledig hoeft te verwijderen. Mocht je toch in een publieke ruimte de disc moeten verwijderen en is er geen kraantje bij het toilet, dan kun je de disc schoonspoelen met een flesje schoon drinkwater, en daarna weer inbrengen. Er zijn ook speciale schoonmaakdoekjes, maar pas hiermee wel op in verband met mogelijke irritatie. Je kunt ook de disc zonder deze schoon te spoelen weer inbrengen, zolang je elke 12 uur de disc maar wel goed schoonspoelt.

Naast water heb je namelijk helemaal niets nodig: geen zeep, geen disc/cup wash, geen schoonmaakdoekjes, geen alcohol. Sowieso wil je liever geen producten in die zone gebruiken, ook geen producten die er speciaal voor bedoeld zijn, zoals intieme zeep, intieme gel, vaginaal stomen en vaginale douche. Je vulva en vagina houden daar helemaal niet van, en ironisch genoeg kun je juist van dit soort producten irritatie, geurtjes en infecties in de vulva en vagina krijgen. Zie ook deze informatie van de Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie (NVOG) en dit artikel van Kassa met advies van het Nederlands Huisartsengenootschap, de NVOG en Soa Aids Nederland.

Mocht je disc verkleurd zijn geraakt of bloedvlekken hebben gekregen: dat is helemaal niet erg en kun je gewoon zo laten. Wil je de verkleuring wel echt weghalen, dan kun je de disc even schoonwrijven met alcohol of een paar uur in 3% waterstofperoxide leggen. Daarna heel erg goed schoonspoelen, want deze producten horen niet in je vagina.

 

Seks met een menstruatiedisc

Natuurlijk kun je gewoon seks hebben tijdens je menstruatie, ook zonder menstruatiedisc. Misschien vind je het bloed vervelend - in dat geval is de menstruatiedisc een uitkomst. Alle soorten seks (oraal, manueel, penetratie, etc.) en alle soorten standjes zijn in principe mogelijk, maar kijk vooral wat jij en je partner fijn vinden. Voor de zekerheid zou ik aanraden om de disc van tevoren even te legen. Mocht je penetratie overwegen, dan helpt het om goed opgewonden te zijn, zodat je baarmoedermond en je disc hoger gaan zitten. En als jullie glijmiddel gebruiken: alleen op waterbasis. Vergeet na de seks niet te plassen tegen blaasontstekingen. Je disc kun je beter nog even laten zitten, zodat de baarmoedermond weer naar beneden kan komen en de disc straks weer makkelijk te verwijderen is.

 

Troubleshooting

Het is vervelend als je problemen hebt met jouw menstruatiedisc. Maar geen zorgen! Hieronder geef ik je oplossingen bij mogelijke problemen met je disc.

  • 'De disc zakt naar beneden.'
    • Check de plaatsing van je disc: heb je de disc bij het inbrengen naar achter en onder geduwd? Zit de disc zo ver mogelijk naar achteren en onder je baarmoedermond? Gebruik eventueel glijmiddel op waterbasis om je disc zo ver mogelijk naar achteren te laten glijden. Heb je de disc aan de voorkant omhoog geduwd en vastgezet, zodat de disc echt achter je schaambeen komt te zitten? Het kan even zoeken zijn wat voor jouw vagina werkt. Het belangrijkst is dat de disc onder je baarmoedermond en tegen je schaambeen aan zit. Zie hierboven voor meer tips voor een goede plaatsing.
    • Lost dit niets op, dan is de disc wellicht te groot voor je. Zie hier voor kleinere discs.
  • 'Ik vind het lastig om de disc te verwijderen.'
    • Allereerst: ontspan! Op die manier is de disc veel makkelijker te verwijderen. Je kunt de disc niet kwijtraken.
    • Probeer mijn tips hierboven onder het kopje 'verwijderen'.
    • Er zijn ook discs die verwijderen makkelijker kunnen maken, bijvoorbeeld met een ring, touwtje of inkeping: zie hier.
  • 'Ik voel de disc tijdens het dragen, bijvoorbeeld druk op mijn blaas, achterkant, of onderaan de vagina.'
    • Check de plaatsing van je disc: heb je de disc bij het inbrengen naar achter en onder geduwd? Zit de disc zo ver mogelijk naar achteren en onder je baarmoedermond? Gebruik eventueel glijmiddel op waterbasis om je disc zo ver mogelijk naar achteren te laten glijden. Heb je de disc aan de voorkant omhoog geduwd en vastgezet, zodat de disc echt achter je schaambeen komt te zitten? Het kan even zoeken zijn wat voor jouw vagina werkt. Het belangrijkst is dat de disc onder je baarmoedermond en tegen je schaambeen aan zit. Zie hierboven voor meer tips voor een goede plaatsing.
    • Lost dit niets op, dan is de disc wellicht te groot voor je of te stevig voor je. Zie hier voor kleinere discs en flexibelere discs.
  • 'Mijn disc is verkleurd of heeft vlekken.'
    • Als je de disc verder wel goed schoonmaakt en uitkookt, is dat helemaal niet erg. Je kunt het gewoon zo laten.
    • Wil je de verkleuring wel weghalen, dan kun je de disc even schoonwrijven met alcohol of een paar uur in 3% waterstofperoxide leggen. Daarna heel erg goed schoonspoelen, want deze producten horen niet in je vagina.
  • 'Ik heb het idee dat ik minder makkelijk of langzamer plas met de disc in.'
    • Let er extra op dat je altijd je blaas volledig leegt om blaasontstekingen tegen te gaan. Het beste is om te proberen dit probleem te verhelpen.
    • Misschien zit de voorkant van je disc te laag. Kijk wat er bijvoorbeeld gebeurt als je de disc nog een duwtje omhoog geeft.
    • Check de algemene plaatsing van je disc: heb je de disc bij het inbrengen naar achter en onder geduwd? Zit de disc zo ver mogelijk naar achteren en onder je baarmoedermond? Gebruik eventueel glijmiddel op waterbasis om je disc zo ver mogelijk naar achteren te laten glijden. Heb je de disc aan de voorkant omhoog geduwd en vastgezet, zodat de disc echt achter je schaambeen komt te zitten? Het kan even zoeken zijn wat voor jouw vagina werkt. Het belangrijkst is dat de disc onder je baarmoedermond en tegen je schaambeen aan zit. Zie hierboven voor meer tips voor een goede plaatsing.
    • Lost dit niets op, dan is de disc wellicht te groot voor je of te stevig voor je. Zie hier voor kleinere discs en flexibelere discs.
  • 'Ik denk dat de disc lekt, want de disc leegt zichzelf als ik naar de wc ga'
    • Dit is gelukkig geen lekken, maar autodumpen. Veel mensen vinden dit prettig: als ze plassen of poepen, leegt de disc zichzelf soms automatisch. De disc hoort dit niet op andere momenten te doen. Soms is het nodig om je disc na het autodumpen weer even terug te duwen naar de juiste plek in de vagina.
    • Vind je autodumpen bij toiletbezoek vervelend, dan kun je proberen om een kleinere (of zachtere) disc te kopen. Zie hier voor kleinere of flexibelere discs.
  • 'Als ik bijna moet poepen of winderig ben, zakt mijn disc naar beneden.'
    • Dat kan inderdaad gebeuren, doordat je darm heel dicht tegen je vagina aan ligt en je ontlasting of scheetje dus tegen de vagina drukt. Het is misschien het best om gewoon naar de wc te gaan en dan de disc, als dat niet vanzelf gebeurt, weer goed te plaatsen. Sowieso kun je het beste als je aandrang voelt naar de wc gaan.
    • Mocht dit heel veel gebeuren op onhandige momenten, dan is de disc wellicht te groot voor je of te stevig voor je. Zie hier voor kleinere discs en flexibelere discs.
  • 'De disc lekt bloedvlekken in mijn ondergoed.'
    • Zie de sectie hieronder over het lekvrij gebruiken van een menstruatiedisc.
    • In het kort: check de plaatsing van je disc: heb je de disc bij het inbrengen naar achter en onder geduwd? Zit de disc zo ver mogelijk naar achteren en onder je baarmoedermond? Gebruik eventueel glijmiddel op waterbasis om je disc zo ver mogelijk naar achteren te laten glijden. Heb je de disc aan de voorkant omhoog geduwd en vastgezet, zodat de disc echt achter je schaambeen komt te zitten? Het kan even zoeken zijn wat voor jouw vagina werkt. Het belangrijkst is dat de disc onder je baarmoedermond en tegen je schaambeen aan zit. Zie hierboven voor meer tips voor een goede plaatsing.
    • Lost dit niets op, dan was de disc misschien vol (de disc is in de vagina vaak niet volledig uitgevouwen). Of je hebt wellicht een kleinere disc nodig (als de disc steeds loskomt van je schaambeen) of een grotere disc (als de disc zo kort is dat 'ie niet onder je baarmoedermond zit of te ver naar achter voorbij je schaambeen gaat zitten), zie hier voor kleinere en grotere discs.

 

Lekvrij gebruiken van een menstruatiedisc

Het is vervelend als je menstruatiedisc lekt. Hieronder geef ik je mijn tips voor een lekvrije ervaring.

Allereerst is het goed om te checken of je disc wel echt lekt. Zijn het echt rode bloedvlekken in je onderbroek? Er zijn namelijk twee andere mogelijke oorzaken:

  1. Als je alleen wat bruinige afscheiding vindt of een klein veegje rood bloed, dan zou het kunnen dat dit nog in je vagina zat toen je de disc inbracht en er nu uit is gekomen. Dit kun je eenvoudig voorkomen door goed schoon te vegen bij en na het inbrengen. Ook kun je met een vinger langs de onderkant van de disc gaan en daar het overgebleven bloed weghalen. Sommige mensen vinden het fijn om een (herbruikbaar) inlegkruisje of menstruatieondergoed te gebruiken, al zou dat niet nodig hoeven zijn. Omdat de disc in tegenstelling tot een tampon zich niet volzuigt, hou je ook nog steeds vaginale afscheiding bij het gebruik van een disc. Schrik daar dus niet van!
  2. Als je bloed vindt terwijl je net naar de wc bent gegaan, dan is er misschien sprake van automatisch legen bij toiletbezoek, oftewel 'autodumpen'. Helemaal niet erg! Veel mensen vinden dit juist fijn aan een disc, dan hoeven ze niet tussendoor te verschonen (alleen maar eens in de 12 uur). Veeg altijd even goed schoon na het autodumpen en controleer eventueel of de disc weer goed achter je schaambeen is gaan zitten. Vind je het autodumpen vervelend, dan kun je een kleinere (of flexibelere) disc kopen. Meestal gebeurt het autodumpen namelijk alleen als de disc ietsjes aan de grote en/of stevige kant is.

Lekt je disc echt bloedvlekken in je onderbroek? Het kan natuurlijk dat je disc vol is. Een disc is vaak niet volledig uitgevouwen en kan dus minder bloed opvangen dan de fabrikant claimt (maar vaak nog steeds heel veel meer dan maandverband en tampons).

Verder kun je nog twee dingen doen:

  1. Plaatsing van je disc checken. Zit je disc nog goed stevig zit achter je schaambeen, zit 'ie zo ver mogelijk naar achteren, en zit je baarmoedermond echt boven de disc? Kun je je baarmoedermond door je disc heen voelen (sommige mensen hebben een hoge baarmoedermond, dan is dat wat lastiger te voelen omdat je vingers simpelweg te kort zijn)? Als je de baarmoedermond naast je disc voelt (en er dus niet doorheen), dan zou dat de oorzaak van het lekken kunnen zijn. Hoe zorg je er nou voor dat je baarmoedermond boven je disc komt te zitten? Bij het inbrengen is het belangrijk om de cup naar achteren, zelfs een beetje omlaag (dus niet naar boven), in te brengen, voorbij je baarmoedermond, zodat je baarmoedermond boven de disc komt te zitten en de disc zo horizontaal mogelijk als een soortje bakje onder de baarmoedermond het bloed opvangt. Het kan heel erg helpen om hierbij glijmiddel te gebruiken. Ook hoort de disk vast te zitten achter je schaambeen. Dat is een soort bot dat richting het begin van de vagina zit aan de buikkant. Controleer of de disc inderdaad achter je schaambeen ligt en duw deze kant van de disc eventueel met je duim wat verder omhoog. Bij een goede plaatsing zit de disc niet voor of een beetje half tegen je schaambeen aan, maar rust 'ie er echt op. Het kan 'trial and error' zijn om de juiste plaatsing voor je disc te ontdekken, dus raak niet ontmoedigd als dat aan het begin niet altijd goed gaat.
  2. Blijft je disc lekken ondanks de juiste inbrengmethode? En heb je al verschillende cycli van alles geprobeerd? Dan is de disc wellicht te groot voor je (als ‘ie steeds loskomt van je schaambeen, bijvoorbeeld bij niezen, sporten, opstaan) of te klein voor je (als je disc zo kort is dat 'ie niet onder je baarmoedermond zit of te ver naar achter en niet meer tegen je schaambeen aan gaat zitten). Zie hier voor grotere en kleinere discs.

 

Handige websites